James’in psikolojiye teorik katkıları şunlardır:
İşlevselcilik
James, yapısalcıların iç gözleme odaklanmalarına ve zihinsel olayları en küçük unsurlara ayırmalarına karşı çıktı. Bunun yerine James, bir olayın bütünlüğüne odaklandı ve çevrenin davranış üzerindeki etkisini ele aldı. İç gözlemin, insanların deneyimlediği bilinç akışını daha iyi anlamak için kullanılabileceğine inanıyordu .
James-Lange Duygu Teorisi
James-Lange duygu kuramı, bir olayın fizyolojik bir tepkiyi tetiklediğini ve bizim de bu tepkiyi yorumladığımızı ileri sürer. Bu kurama göre duygular, bu fizyolojik tepkilere ilişkin yorumlarımız sonucu ortaya çıkar
Teori hem James hem de Danimarkalı fizyolog Carl Lange tarafından bağımsız olarak ortaya atılmış olduğundan, teoriye her iki teorisyenin adı verilmiştir.
Pragmatizm
James, pragmatizm kavramı üzerine kapsamlı yazılar yazdı. Pragmatizme göre, bir fikrin doğruluğu asla kanıtlanamaz. James, bunun yerine, bir fikrin “nakit değeri” veya yararlılığı olarak adlandırdığı şeye odaklanmamızı önerdi.